• 58 340 61 00
  • 668 450 749
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Eugeniusz Dutkiewicz

urodził się 16 lipca 1947 roku w Sianowie koło Koszalina. Będąc uczniem Liceum Ogólnokształcącego im. B. Dubois w Koszalinie, spotkał Księży Pallotynów, głoszących rekolekcje wielkopostne. Poruszony charyzmatem św. Wincentego Pallottiego, wstąpił w roku 1965 do nowicjatu Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. Rok później został studentem Wyższego Seminarium Duchownego w Ołtarzewie. W czasie studiów sprawował funkcję dziekana alumnów i aktywnie uczestniczył w życiu Seminarium. Po święceniach w 1972 roku trafił do Gdańska, z którym związał całe swoje kapłańskie życie.

Pracował w obu pallotyńskich placówkach Gdańska. Przez krótki czas był duszpasterzem grup nieformalnych przy kościele św. Elżbiety, a następnie został kapelanem Akademii Medycznej w Gdańsku. Pracy wśród chorych i duszpasterstwu służby zdrowia poświęcił całe swoje kapłaństwo. Był kapelanem, który oprócz troski o chorych nie szczędził czasu dla personelu, uczestnicząc w spotkaniach środowiska Akademii Medycznej: lekarzy, pielęgniarek i studentów medycyny. Pracując, ukończył studia specjalistyczne z teologii na KUL w Lublinie i uzyskał tytuł magistra teologii.

W okresie Solidarności był zaangażowany we współpracę opozycyjną pod pseudonimem „Chudy”, a w stanie wojennym pomagał internowanym i ich rodzinom. Pallotyński dom przy Akademii Medycznej był miejscem spotkań opozycji, centrum wydarzeń kulturalnych i spotkań modlitewnych. Dzięki zaangażowaniu Księdza Eugeniusza powstał przy ulicy Curie-Skłodowskiej ośrodek telewizji niezależnej, która działa do dzisiaj jako „Video Studio Gdańsk”.

Ks. Eugeniusz, jako pierwszy proboszcz parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Gdańsku Wrzeszczu, osobiście pracował nad wystrojem i architekturą nowego kościoła. Jednocześnie, od 1984 roku, rozpoczął budowę innej duchowej świątyni – niezwykle potrzebnej człowiekowi umierającemu – współtworzył polski model hospicjum domowego. Posługa kapelana, przyjaźń z pracownikami służby zdrowia i troska o człowieka cierpiącego dały początek domowej opiece hospicyjnej. W jednym z wywiadów tak wspominał tamte czasy: „Jako kapelan dostrzegałem ogromny problem: oto umierający nie chce być anonimowy na oddziale, a ma poczucie przynależności do domu i prosi wielokrotnie, aby go zabrać do domu. Chory chce umierać w domu. Ale w tym domu nie ma mu kto pomóc. Nie ma pomocy medycznej, nie ma pomocy duchowej – tak zrodziła się idea zorganizowania zespołu...” („Gwiazda Morza” 9,/1999, 22-23). Utworzone przez Niego Hospicjum Pallottinum stało się wzorem dla hospicjów w całym kraju. Ksiądz Eugeniusz, mianowany przez Episkopat Polski w 1987 roku Krajowym Duszpasterzem Hospicjum, stał się niestrudzonym propagatorem hospicyjnej troski o nieuleczalnie chorych i ich rodziny.

Podczas pielgrzymki Ojca Świętego do Polski w 1987 roku Ksiądz Eugeniusz przygotował spotkanie z chorymi w Bazylice Mariackiej w Gdańsku. Do Niego i do osób związanych z ruchem hospicyjnym Jan Paweł II skierował następujące słowa: „Z uznaniem myślę o Hospicjum, które podjęło swą służbę w Gdańsku i promieniuje na inne miasta. Zrodziło się ono ze wspólnej troski duszpasterstwa chorych i lekarzy, stojących u łóżka chorego, o należne miejsce i warunki, w których znajdują się chorzy u kresu swojego życia. Troska ta wyraża się we wspólnym pochyleniu się i czuwaniu przy chorym w jego domu, w serdecznym i bezinteresownym darze siebie samego” (Jan Paweł II, Chrystus na posłudze cierpiących. Spotkanie z chorymi w Gdańsku, 12.06.1987).

Ksiądz Eugeniusz starał się być w każdym nowym hospicjum w Polsce. Natomiast w Gdańsku utworzył w 1991 roku Ogólnopolskie Fo¬rum Ruchu Hospicyjnego. Od 1993 roku, jako członek Krajowej Rady ds. Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej przy Ministrze Zdrowia, brał udział w pracach, które doprowadziły do powstania „Programu rozwoju opieki paliatywnej i hospicyjnej w Polsce”. Stałym elementem pracy Krajowego Duszpasterza Hospicjum były rekolekcje, dni skupienia i referaty, wygłaszane przy okazji niezliczonych spotkań formacyjnych. Zaproszenia do hospicjów w całej Polsce nie umniejszały Jego troski o chorych w Trójmieście. Z powodu rosnącego zapotrzebowania na opiekę hospicyjną, Ksiądz Eugeniusz rozszerzał działalność hospicjum w Gdańsku. Jedną z zauważonych potrzeb była budowa hospicjum stacjonarnego, w którym mogliby zakończyć życie chorzy pozbawieni rodziny lub wymagający szczególnej troski. Dom Hospicyjny, oddany do użytku w pół roku po Jego śmierci, w uznaniu zasług twórcy opieki hospicyjnej w Gdańsku i na Pomorzu otrzymał imię księdza Dutkiewicza. W 2007 roku ukazała się nakładem Fundacji Hospicyjnej monografia poświęcona Jego Osobie i Dziełu, pod znamiennym tytułem: „Ksiądz Eugeniusz Dutkiewicz SAC. Ojciec ruchu hospicyjnego w Polsce”.

Ksiądz Eugeniusz przykładał wielką wagę do formacji duszpasterzy hospicjum i służby zdrowia. Dzięki Jego pomocy w Ogólnopolskich Warsztatach Formacyjnych dla Kapelanów Służby Zdrowia i Hospicjum w 1999 roku w Gdańsku udział wzięli księża kapelani z całej Polski, a gośćmi honorowymi byli: Przewodniczący Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa Służby Zdrowia z Watykanu i Minister Zdrowia RP. Wypracowany przez Niego i współpracowników program formacyjny był przez kilka lat stosowany jako metoda przygotowania do pracy w duszpasterstwie służby zdrowia, a szczególnie w posłudze hospicyjnej dla seminarzystów i kapelanów. Zainspirowane przez Księdza Dutkiewicza poszukiwania nowych form duszpasterstwa w ochronie zdrowia i pomocy społecznej znalazły swoją kontynuację w działaniach podjętych przez Prowincję Polską Zakonu Bonifratrów. Krajowy Duszpasterz Hospicjów, zaproszony przez nich do współpracy w 2009 roku, korzystając z wcześniejszych doświadczeń duszpasterstwa hospicyjnego, zaproponował model zespołowego duszpasterstwa w ochronie zdrowia i pomocy społecznej. Model tej nowej formy opieki przedstawia publikacja „Dolentium Hominum. Duchowni i świeccy wobec ludzkiego cierpienia” (Kraków 2011), a na podyplomowych studiach zespołowej opieki duszpasterskiej „Szkoła Św. Jana Bożego” do zespołowej posługi przygotowują się kapłani, osoby zakonne i świeccy (www.bonifratrzy.pl/szkola). W ten sposób realizowane są marzenia Księdza Eugeniusza o zmianie sposobu posługi osobom cierpiącym w całym kraju.

Będąc człowiekiem na co dzień obcującym z cierpieniem i śmiercią, Ksiądz Eugeniusz potrafił także dawać głęboką radość przedszkolakom, podczas odprawianych specjalnie dla nich niedzielnych mszy świętych. 20-letnia tradycja Mszy świętych dla najmłodszych sprawiła, że do wypełnionego po brzegi kościoła przychodziły ze swymi dziećmi dawne przedszkolaki Księdza, gromadząc się wokół ołtarza na wyjątkowej pod każdym względem liturgii.

Ksiądz Eugeniusz Dutkiewicz SAC zmarł nagle 11 września 2002 roku. Troska o cierpiącego człowieka wypełniła całe jego kapłańskie życie. Właściwe odczytanie znaków czasu i determinacja w realizacji swojego powołania były godne podziwu, zwłaszcza wobec przejawów niezrozumienia i napotykanych trudności. Kapłanowi, każdego dnia przypominającemu o wspaniałym powołaniu „miłosiernego Samarytanina”, niech sam Bóg Miłosierny będzie nagrodą za dobro i błogosławieństwo, którego nie szczędził cierpiącym, umierającym i pogrążonym w żałobie, a także wszystkim powołanym do służby człowiekowi w potrzebie.

Dzieło Księdza Dutkiewicza nie pozostało bez echa. Od 2011 roku Polska została wskazana jako jeden z czterech krajów europejskich, przygotowujących program studiów Europejskiej Akademii Opieki Paliatywnej, sponsorowanej przez Fundację Roberta Boscha z Niemiec i mającej na celu przygotowanie nowych liderów opieki paliatywno-hospicyjnej w Europie. Wybór Polski był związany z najlepszą pozycją polskiego ruchu hospicyjnego w całej Europie Środkowo-Wschodniej, a także z dużymi osiągnięciami w zakresie duszpasterstwa hospicyjnego i troski o pozamedyczne elementy opieki oraz o wolontariat hospicyjny. Wszystkie te elementy były przedmiotem nieustannej troski Księdza Eugeniusza Dutkiewicza, który szczególnie dbał o hospicyjne duszpasterstwo i szacunek dla wolontariuszy. Owocem Jego starań jest umieszczenie w europejskim projekcie szkoleniowym elementów związanych z opieką duchowo-religijną, a także obecność wolontariuszy w posłudze ludziom będącym u kresu życia.

Kolejną inicjatywą hospicyjną, którą nieformalnie rozpoczął Ksiądz Dutkiewicz, było angażowanie więźniów do opieki nad osobami u kresu życia. Pierwszy tego typu eksperyment w Polsce został przeprowadzony z Jego udziałem i we współpracy z psychologami penitencjarnymi z Gdańska, gdy w czasie osobistej drogi ekspiacji za zbrodnie zabójstwa w najbliższej rodzinie, skazany poprosił o możliwość opieki nad umierającymi. Z pewnością wielkoduszna zgoda Księdza Dutkiewicza na przeprowadzenie tego eksperymentu w tymczasowej siedzibie Hospicjum Pallotinum, w strukturach Domu Opieki Społecznej w Gdańsku przy ulicy Kartuskiej, była ważnym preludium do dalszej współpracy Hospicjum w Gdańsku z Zakładem Karnym w Gdańsku-Przeróbce, rozpoczętej formalnie w 2002 roku. Jej owocem był ogólnopolski projekt: „Wolontariat Hospicyjny jako narzędzie uczenia Akceptacji i Tolerancji dla osób skazanych, opuszczających placówki penitencjarne” (WHAT), zrealizowany w 2008 roku przez Fundację Hospicyjną i kilkanaście ośrodków paliatywno-hospicyjnych oraz zakładów karnych. Efektem tego programu jest stała obecność wolontariuszy z zakładów karnych w 29 ośrodkach paliatywno-hospicyjnych, a także w ponad 100 Domach Pomocy Społecznej w całym kraju. Obok międzynarodowych i krajowych nagród za ten innowacyjny projekt resocjalizacyjny, najważniejszymi jego atutami są poprawa jakości opieki nad chorymi, a także zmiana postaw wśród skazanych podejmujących wolontariat hospicyjny. Tej inicjatywie rodem z Gdańska od wielu lat towarzyszy międzynarodowe zainteresowanie, a ostatnim doniesieniem na ten temat jest prezentacja badania wolontariuszy z zakładu karnego, opublikowana na łamach Euroepan Journal of Palliative Care, „Prisoners as hospice-pallliative care volunteers in Poland” (European Journal of Palliative Care. 2012; 19 (5), 246-251).

Z perspektywy lat, które minęły od przedwczesnej śmierci Księdza Eugeniusza Dutkiewicza SAC, jeszcze wyraźniej dostrzegamy, jak dużo Jego osobie zawdzięcza ruch hospicyjny w Polsce, a także wiele osób, które spotykały go w każdym z wymienionych powyżej wymiarów posługiwania duszpasterskiego. Zaczerpnięte z dokumentów Kościoła słowa, że „człowiek jest drogą Kościoła”, były nie tylko Jego mottem życiowym, ale także sposobem na przeżywanie kapłaństwa i tworzenie hospicyjnej rodziny. Pomimo tak wielu zmian w opiece paliatywno-hospicyjnej ideałom księdza Eugeniusza będziemy wierni tylko wówczas, gdy ważniejszy od wszelkich innych okoliczności i przepisów będzie „cierpiący człowiek”, który u kresu swojego życia nie chce być sam, boi się cierpienia i czeka na nadzieję nieśmiertelności. Niech Ojciec ruchu hospicyjnego w Polsce prosi o łaskę takiego widzenia swojej hospicyjnej posługi dla wszystkich pracowników i wolontariuszy opieki paliatywno-hospicyjnej.

ks. dr Piotr Krakowiak SAC, Krajowy Duszpasterz Hospicjów

 

 

 


© 2017 Hospicjum im. Ks. Eugeniusza Dutkiewicza SAC w Gdańsku